LA PROVENÇA, ENTRE BARCELONA E TOLOSA
Francesc Sangar.- Las familhas comtalas de Tolosa e Barcelona assagèron de contrarotlar las tèrras occitanas pendent lo sègle XII. Un dels territòris de lucha foguèt lo comtat de Provença, un territòri basic a la Mediterranèa occidentala per la siuena situacion geografica e la siuena importància comerciala e fluviala (lo contraròtle sul riu Ròse). E los dos personatges principals qu’intervenguèron en aquela “lucha” foguèron lo comte Anfós Jordan de Tolosa (1103 – 1148) e lo comte Raimon Berenguièr III (1082 – 1131) de Barcelona.
Entre los ans 1125 e 1126 ambedós ostals comtals arribèron a un pacte que finalizava fòrça ans de tension entre los dos linhatges. Perqué optava al domeni del comtat de la Provença l’aluenhat comtat de Barcelona? Pr’amor que lo comte Raimon Berenguièr III èra maridat amb la comtessa Doça de Provença (1090 – 1129), e aquela causa sufisiá al comte barcelonés per defendre los sieus dreches sul territòri provençal. Doça de Provença èra la tresena femna del comte barcelonés e maire del sieu successor Raimon Berenguièr IV. La comtessa aviá cedit totes los sieus dreches dinastics e territorials al sieu marit.
Lo comte Anfós Jordan possedissiá pas de dreches dinastics dirèctes sus la Provença, malgrat que las relacions familialas (basadas en d’ancians matrimònis) èran estadas constantas entre lo linhatge tolosan e los comtes provençals. La principala causa proveniá d’un element estrategic: una influéncia tolosenca sus la Provença refermava la preponderància de l’ostal de Tolosa dins tot lo mond occitan.
Occitània tota
E podèm pas desbrembar que dempuèi Tolosa, los comtes suspechavan que l’Ostal de Barcelona preteniá contrarotlar las tèrras occitanas. Per manténer la supremacia tolosana devián arrestar la volontat catalana. Arribèron, fin finala, a una solucion “salomonica”. La part occidentala demorèt jos l’ influéncia tolosenca, del temps que la part orientala (maritima) jos la catalana o barcelonesa. Aquelesa airaus d’influéncias potencièt las relacions entre los Catalans e los Occitans (mai que mai amb los provençals), en una epòca d’evidenta expansion comerciala e culturala de las tèrras occitanas (cal pas desbrembar que coincidís amb lo començament de la cultura trobadoresca).
L’influéncia catalana demorèt fins a l’an 1246, amb la mòrt del comte Raimon Berenguièr V de Provença (1209 – 1245) sens descendéncia masculina. La siuena filha Beatritz eretèt lo comtat mas moriguèt l’an seguent. Èra maridada amb Carles I d’Anjau (1227 – 185), aprés rei de Sicília e de Nàpols e fraire del rei Loís IX de França. Amb aquel matrimòni, lo comtat provençal començava una nòva estapa de la siuena istòria, amb una evidenta relacion amb la monarquia francesa. A la Provença e a Occitània, aquel passat de las relacions entre Catalonha e Occitània pendent l’Edat Mejana se manten en la remembrança mejançant qualques simbòls, los nòms de qualques carrièras, …
Illustracion principau: ChatGPT/Sapiéncia
