LA GUÈRRA DE L’UNION D’AIS (1382-1387)

CAM.- En 1382, una notícia arribèt al Comtat de Provença. La reina Joana I de Nàpols, tanben Comtessa de Provença, Forcauquièr e Piemont èra estada estranglada lo 27 de mai al castèl de San Fele per òrdre de son cosin, Carles de Durazzo.

Aital finissiá una de las femnas pus fascinantas, cultas e bravas de l’edat mejana europèa. Joana, aviá governat Provença pendent gaireben quaranta ans amb d’intrigas palatinas, passions literàrias e guèrras sens fin. Lo vued de poder que daissèt foguèt total e absolut. I aviá pas cap descendent dirècte…

Ara començava una gigantassa discussion tre desparièras brancas de la familha dels Anjau que provoquèt la participacion internacionala de mai d’un estat e tanben de la glèisa. La tòca finala èra la supervivéncia del republicanisme de las comunas urbanas occitanas o la geopolitica de la cort de París.

Un desastre gigant

Provença èra doncas a mand de patir un grand fuòc que podiá brutlar tot lo territòri. E se lo problèma ja èra pro complèx, encara o foguèt mai pr’amor del cisma religiós de la glèisa catolica occidentala. En 1378 la Glèisa s’èra devessida en doas faccions amb 2 papas: Urban VI a Roma e Clement VII a Avinhon. La reina Joana aviá balhat lo sòn sosten al papa d’Avinhon.

Lo papa de Roma, Urban VI, venguèt furiós. Declarèt formalament que la reina èra excomunicada e aufriguèt los territòris de la reina Joana a Carles de Durazzo, tanben familha dels Anjau mas mai pròche al poder roman. Encara en 1380 la reina Joana de Provença aviá pres una darrièra decision desparada. Adoptèt formalament un filh e eretièr universal. Lo causit foguèt lo Prince Loís d’Anjau, segond filh del rei Joan II de França e fraire de Carles V.

Amb aquel pacte d’adopcion, la reina voliá aver lo sosten militar de la corona francesa. E aital podiá arrestar Carles de Durazzo a Nàpols. Per Loís d’Anjau aquò foguèt coma trobar una escasença d’aur per unir Provença amb lo Reialme de las Doas Sicílias. Mas tot s’enfonzèt lèu quand la reina moriguèt en 1382 en preson. Loís d’Anjau se proclamèt sulpic comte de Provença amb lo sosten del papa d’Avinhon, Clement VII, e tanben amb lo sosten de la cort francesa.

Pasmens, per las elitas urbanas provençalas, l’arribada d’un prince de sang reiala francesa al comtat foguèt pas vista coma una garantia de patz, mas coma una menaça mortala cap a lor independéncia juridica e economica. Los ciutadans encara remembravan cossí la dinastia d’Anjau aviá ja assajat d’asfixiar fiscalament lo Lengadòc vesin e com los oficials reials franceses acostumavan de governar en tot ignorar las constitucions localas. Per ansin, la perspectiva de venir una simpla província tributària destinada a finançar las aventuras militaras d’un duc francés en Itàlia provoquèt una reaccion d’unanimitat institucionala istorica.

Lo nuclèu d’aquela resisténcia foguèt Ais de Provença, qu’en aquela epòca foncionava coma capitala administrativa e judiciala del comtat. Los consols d’Ais, representants de la borgesiá urbana e la pichona noblesa locala, volguèron pas reconéisser la legitimitat de Loís d’Anjau coma nòu comte. Los magistrats afirmèron que, segon las leis tradicionalas de Provença, l’adopcion forçada per part de la reina Joana s’èra realizada sota coaccion e sens lo consentiment liure e lo vòt dels Estats Generals del país. E se lo comte èra pas legítim caliá que jurèsse los privilègis locals abans d’èsser coronat. E se Loís d’Anjau impaussava decrets dempuèi París sonque podián se revoltar.

Ais convoquèt las comunautats vesinas a formar una granda aliança defensiva. Aquò foguèt la naissença de l’Union d’Ais, constituïda formalament los meses posteriors a l’assassinat de la reina. Lèu los unionistas virèron lo agach cap a Itàlia e proclamèron que lor unic e vertadièr senhor legitim èra Carles de Durazzo, ara Carles III de Nàpols. Pels provençals, Durazzo èra plan luenh e podiá pas ocupar lo poder de biais real. E, se o fasiá, gausariá pas èsser centralista. E aquò daissariá las vilas provençalas poder se governar coma una confederacion de republicas urbanas.

Totun, la formacion de l’Union d’Ais trinquèt Provença de naut en bas. Ais, Niça e Tarascon, Ate e Glaça demorèron jos la bandièra de l’Union e lo papat roman. Los d’Anjau, per contra, amb Loís d’Anjau, aguèron lo contraròtle d’Arles, Draguinhan e una granda partida de la nauta noblesa feudala de l’interior provençal. Sonque aital podián protegir lors privilègis senhorials davant las demandas de las vilas de Provença.

Aquel meteis an 1382 comencèt la guerra. Loís d’Anjau, comencèt de mobilizar sas òsts de cavalièrs franceses e bandas de mercenàris del nòrd per crosar lo flume Ròse. Pels provençals defensar la siá vila èra defensar una civilizacion urbana que podiá èsser devorada pel feudalisme centralizaire francés. Lèu arribarián cinc ans de sètges e resisténcia provençala que cambiariá per totjorn l’istòria del comtat de Provença.

Imatge principala:Medievalòc/ChatGPT